Tekst oryginału (nazwa angielska zwyczajowa): Wild lily of the valley (Canada mayflower)Polskie tłumaczenie (nazwa polska zwyczajowa): Dzika konwalia, Konwalijki (Konwalijka kanadyjska)
Konwalijka kanadyjska (Maianthemum canadense) jest niewielką, wieloletnią rośliną zielną, występującą w lasach wschodniej i środkowej części Ameryki Północnej. Choć jej drobne, białe kwiaty przypominają kwiaty europejskiej konwalii majowej, botanicznie jest to zupełnie inny gatunek. W języku angielskim nosi kilka nazw zwyczajowych: wild lily-of-the-valley, Canada mayflower oraz false lily-of-the-valley. Pierwsza z nich, oznaczająca dosłownie dziką konwalię, jest szczególnie interesująca w kontekście twórczości Lucy Maud Montgomery. Druga z wersji nazwy zwyczajowej Canada mayflower jest tożsama z nazwą nadawaną majownikom - mayflower.
Na Wyspie Księcia Edwarda konwalijka kanadyjska należy do bardzo pospolitych roślin leśnego runa. Kathy Martin w przewodniku Island Woodland Plants, przygotowanym dla administracji prowincji, określa ją jako gatunek powszechny we wszystkich lasach wyspy. Często tworzy rozległe, zielone kobierce pod omszonymi świerkami. To właśnie taki rodzaj leśnej roślinności spotykamy w opisach Montgomery. W Anne of Green Gables autorka wymienia wild lilies-of-the-valley wśród roślin porastających Birch Path – leśną ścieżkę, którą Anne i Diana chodzą do szkoły.
Naukowa nazwa gatunku brzmi Maianthemum canadense Desf. Epitet gatunkowy canadense odnosi się do Kanady i północnoamerykańskiego zasięgu rośliny. Współcześnie rodzaj Maianthemum zaliczany jest do rodziny szparagowatych (Asparagaceae), do podrodziny Convallarioideae. W starszych opracowaniach, w tym w przewodniku Kathy Martin Island Woodland Plants, konwalijka umieszczana była w rodzinie liliowatych (Liliaceae). Było to zgodne z ówczesnym ujęciem systematycznym, w którym wiele rodzajów obecnie zaliczanych do Asparagaceae traktowano szerzej jako przedstawicieli Liliaceae. Podobieństwo konwalijki kanadyjskiej do europejskiej konwalijki dwulistnej (Maianthemum bifolium) jest wyraźne. Oba gatunki należą do tego samego rodzaju, mają niewielkie, białe kwiaty zebrane w grona i rozrastają się za pomocą kłączy. Konwalijka kanadyjska jest niewielką byliną, osiągającą przeważnie około 5–20 cm wysokości. Jej podziemną część stanowi cienkie, rozgałęziające się, pełzające kłącze, z którego wyrastają nadziemne pędy. Dzięki temu roślina może rozrastać się wegetatywnie i tworzyć zwarte skupienia obejmujące niekiedy znaczną powierzchnię. Charakterystyczną cechą gatunku jest zróżnicowanie pędów pod względem liczby liści. Pędy niekwitnące mają zwykle tylko jeden liść, natomiast na pędach kwitnących występują przeważnie dwa lub trzy liście. Są one osadzone skrętolegle, mają kształt jajowaty lub szeroko eliptyczny i wyraźne, łukowato przebiegające nerwy. W starszych opisach botanicznych zwracano uwagę na możliwość występowania trzech liści u konwalijki kanadyjskiej, w odróżnieniu od europejskiej konwalijki dwulistnej. Nie jest to jednak dobra cecha rozpoznawcza, jeśli potraktować ją jako regułę. Jak podaje Kathy Martin, pędy na PEI mają od jednego do trzech liści, ale najczęściej dwa. W gęstych płatach szczególnie liczne są pędy wegetatywne z pojedynczym liściem. Kwiaty są drobne, białe, czterokrotne i zebrane w szczytowe grono. Rozwijają się na końcach ulistnionych pędów. Ich niewielkie rozmiary sprawiają, że pojedyncza roślina nie jest szczególnie efektowna, ale większe skupienia kwitnących konwalijek tworzą na tle zielonego runa charakterystyczne jasne plamki. Owocem jest niewielka, kulista jagoda o średnicy około 4–6 mm. Początkowo ma barwę zielonkawą, później pojawiają się na niej czerwone plamki, a w miarę dojrzewania przybiera kolor intensywnie czerwony, niekiedy półprzezroczysty. Zawiera zwykle jedno lub dwa nasiona.
Konwalijka kanadyjska jest gatunkiem rodzimym dla Ameryki Północnej. Jej zasięg obejmuje rozległe obszary Kanady – od Labradoru i Nowej Fundlandii po zachodnią część kraju – oraz północno-wschodnie i środkowe regiony Stanów Zjednoczonych. Najczęściej spotykana jest w lasach liściastych, iglastych i mieszanych. Dobrze znosi zacienienie, dlatego stanowi charakterystyczny składnik runa leśnego, szczególnie w drzewostanach o umiarkowanie wilgotnej glebie i kwaśnym podłożu. Występuje wśród mchów i ściółki, pod świerkami, jodłami, klonami i innymi drzewami leśnymi. Na Wyspie Księcia Edwarda jest szczególnie pospolita w lasach świerkowych. Kathy Martin zwraca uwagę na szerokie, zielone kobierce rozwijające się pod omszonymi świerkami. W takich skupieniach przeważają pędy wegetatywne, mające tylko jeden liść. W warunkach lokalnych kwitnienie przypada przede wszystkim na początek czerwca. Pod koniec lipca i w sierpniu pojawiają się owoce, początkowo złotobrązowe z czerwonymi plamkami. We wrześniu stają się półprzezroczyste i czerwone. Według przewodnika mogą utrzymywać się na roślinie nawet przez zimę. Rozrastanie się kłączy ma duże znaczenie dla biologii gatunku. Nowe pędy wyrastają w pewnej odległości od siebie, ale pozostają połączone z podziemnym systemem rośliny. W rezultacie rozległy płat konwalijki może być w znacznej mierze jednym klonem, a nie zbiorem niezależnych osobników. Kwiaty zapylane są przez owady, między innymi samotne pszczoły, muchówki i bzygowate. Czerwone owoce mogą być zjadane przez ptaki, które przyczyniają się do rozprzestrzeniania nasion.Jagody nie są jednak owocami przeznaczonymi do spożycia przez człowieka. Kathy Martin przestrzega przed ich jedzeniem, żartobliwie sugerując, że lepiej je obserwować niż próbować.
W przeciwieństwie do wielu innych pospolitych roślin Wyspy Księcia Edwarda, które Montgomery przywołuje wielokrotnie, konwalijka kanadyjska pojawia się w jej twórczości bardzo rzadko. W dostępnych tekstach znalazłem tylko jedno miejsce, w którym nazwa wild lilies-of-the-valley i kontekst przyrodniczy pozwalają z dużym prawdopodobieństwem rozpoznać właśnie ten gatunek.
W piętnastym rozdziale Anne of Green Gables, zatytułowanym A Tempest in the School Teapot, Montgomery opisuje drogę, którą Anne i Diana chodzą do szkoły. Jednym z jej odcinków jest Birch Path – wąska, kręta ścieżka biegnąca przez las pana Bella. Autorka przedstawia ją jako miejsce otoczone młodymi brzozami. Wzdłuż drogi rosną paprocie, starflowers, dzikie konwalijki i kępy czerwonych owoców pigeon berries: "ferns and starflowers and wild lilies-of-the-valley". Roślinność porasta całą długość ścieżki, a w powietrzu unosi się przyjemny, korzenny zapach lasu. Nad koronami drzew słychać śpiew ptaków i szum wiatru. Identyfikacja wild lilies-of-the-valley jako Maianthemum canadense jest praktycznie pewna. Przemawia za nią przede wszystkim nazwa zwyczajowa, ale także siedlisko: zacieniony las, leśne runo, paprocie, brzozy i świerki. Właśnie w takich miejscach konwalijka kanadyjska występuje pospolicie na Wyspie Księcia Edwarda. Warto zaznaczyć, że Montgomery nie podaje nazwy botanicznej. Rozpoznanie gatunku opiera się zatem na połączeniu lokalnego nazewnictwa i ekologii rośliny, a nie na bezpośrednim wskazaniu autorki.
Jest to szczególnie interesujący fragment, ponieważ Montgomery nie przedstawia konwalijki jako wyjątkowego kwiatu, któremu należy się osobna uwaga. Wymienia ją wśród wielu składników leśnego runa, które wspólnie tworzą atmosferę Birch Path. Dla Anne i Diany ta droga jest jednym z najpiękniejszych miejsc w okolicy.
W innych powieściach Montgomery można znaleźć kilka wzmianek o lilies of the valley. Nie należy jednak automatycznie zaliczać ich do konwalijki kanadyjskiej. Kontekst wskazuje najczęściej na ogrodową konwalię majową (Convallaria majalis). W opisach naturalnego runa leśnego może odnosić się do rodzimej konwalijki kanadyjskiej, ale w ogrodach i bukietach znacznie częściej chodzi o konwalię majową.
Konwalijka kanadyjska (Maianthemum canadense) jest jednym z typowych składników leśnego runa Wyspy Księcia Edwarda. Występuje tam bardzo pospolicie, szczególnie w lasach świerkowych, gdzie tworzy rozległe, zielone kobierce pod warstwą mchów.
W twórczości Lucy Maud Montgomery pojawia się jednak zaskakująco rzadko. Najbardziej prawdopodobnym i dobrze uzasadnionym przykładem jest opis Birch Path w Anne of Green Gables, gdzie autorka wymienia wild lilies-of-the-valley wśród roślin porastających leśną ścieżkę.
Pozostałe odnalezione wzmianki o lilies of the valley dotyczą najczęściej konwalii ogrodowej (Convallaria majalis) – rosnącej w starym ogrodzie, na trawniku lub wykorzystywanej w bukietach. Z kolei Mayflowers z Anne of Green Gables to majownik (Epigaea repens), a nie konwalijka kanadyjska.
Konwalijka kanadyjska w bazie USDA PLANTS
| Europejska konwalijka dwulistna Maianthemum bifolium bardzo podobna do północnoamerykańskiej |



Brak komentarzy:
Prześlij komentarz